سؤال خم [ 640 ] : تطهير نجس در مسجد جايز است يا نه ؟ جواب : بلى ، هرگاه نجاست غساله به مسجد سرايت نكند . سؤال خما [ 641 ] : مىبينيم خود را ومردم را در وقت گل وبرف وباران داخل مىشويم به بيت الخلاء وبازار وكوچه‌ها ، خصوصا جاهائى سر پوشيده وحال آنكه سگها وكفّار در آنجا بسيار راه مىروند وزير كفش نجس مىشود وزمين‌ها تر است ودر راه مسجد زمين خشكى نيست ، يا هست وبه مجرّد راه رفتن ته كفش خشك نمىشود وبه وجود اينها داخل مسجد مىشويم ، ودر مسجد الحرام با رطوبت طواف ونماز مىكنيم ، اينها چه صورت دارد ؟ جواب : معتبر در حكم به نجاست ؛ علم قطعي است وحصول آن در مراتب مذكوره نزديك به امتناع عادّى است ، زيرا كه نادر است كه زمين بيت الخلاء ، خصوصا سر چاه نجس شود ، يا كوچه‌ها . . . ومانند آن قدم بر موضع نجس‌تر گذاشته شود ، وظاهرا بسيارى از اخبار وقول جمعى از فقهاء آن است كه : زمينها به آب ريختن وپاشيدن به نحوى كه مستولى شود بر نجاست پاك مىشود ، مثل : زمين حمام « 1 » ، وهمچنين استيلاى آب باران بر بسيارى از مواضع « 2 » ، واز حديث : « الأرض تطهر بعضها بعضا » « 3 » - چنانكه جمعى فهميده‌اند - مستفاد مىشود كه خاكها وگلها به حركت دادن وبا هم مخلوط شدن وپامال گشتن پاك مىشود « 4 » . ودور نيست چنانكه جمعى نيز تصريح كرده‌اند به اينكه : ته كفش به راه رفتن در زمين تر ، بلكه نجس هرگاه به ماليدن بر زمين وراه رفتن زوال عين

--> ( 1 ) وسائل الشيعة : 1 / 211 - 213 حديث 541 و 545 و 547 ، حدائق الناضرة : 1 / 202 - 207 . ( 2 ) وسائل الشيعة : 1 / 144 - 148 باب 6 ، خلاف شيخ طوسي : 1 / 494 ، حدائق الناضرة : 5 / 382 . ( 3 ) كافى : 3 / 38 حديث 2 ، وسائل الشيعة : 3 / 457 حديث 4166 . ( 4 ) حدائق الناضرة : 5 / 459 .